Te veel geld jaagt op te weinig deals volgens Howard Marks

Howard Marks is er in zijn nieuwste memo in geslaagd om weer spijkers met koppen te slaan. Een gewoonte voor de man en toch ben ik telkens verbaasd hoe goed het resoneert bij mij.

In deze brief naar zijn klanten geeft Marks opnieuw aan wel verder te beleggen, maar zeer voorzichtig.

Hij wijst op de zeer lange beursrally, maar eveneens op het feit dat de rally wel lang is, maar dat vorige keren er veel meer stijging (of overdrijving?) was.

Hij wees ook terug naar een memo die hij in februari 2007 schreef, waarin hij de beurs vergelijkt met een veilinghuis. Ook bij beleggen gaat de kans om iets te kopen naar die persoon die bereid is de hoogste prijs te betalen, en bijgevolg dan ook bereid is om het laagste rendement te krijgen en het meeste risico wil lopen.

Want inderdaad hoe minder je betaalt voor een aandeel hoe lager je risico en hoe hoger je mogelijke rendement, een boodschap die vaak te weinig ter harte wordt genomen.

Net als bij een veiling zal, wanneer er weinig kopers zijn en ze weinig geld hebben, de prijs voor de verkochte items laag zijn. En omgekeerd als er veel mogelijke kopers zijn met veel geld in hun zakken, dan zal er veel geboden worden en zullen de prijzen hoog zijn. Deze laatste zullen dan ook niet veel waar voor hun geld krijgen en het risico is hoog.

De zeven slechtste woorden in de beleggingswereld

Hij geeft dan ook de zeven slechtste woorden mee in de beleggingswereld: “Too much money chasing too few deals”.

En dankzij de lage rentes is er zeker geen gebrek aan geld.

Met dat idee in het achterhoofd heeft hij aan zijn collega’s gevraagd om voorbeelden te geven van deals waar er duidelijk een overdrijving was (lees te duur). En uiteraard komen ze met talrijke voorbeelden.

Bij ons zie ik de geplande beursgang van Leaseplan als een voorbeeld. Leaseplan komt niet naar de beurs om te groeien. Ze geven geen nieuwe aandelen uit, de bestaande aandeelhouders gaan van de beursgang gebruik maken om aandelen te verkopen. Wanneer wil iemand zijn aandelen het liefst verkopen? Juist als er voldoende vraag naar is en de prijs hoog genoeg.

Uiteraard wezen ze ook op de gestegen schulden bij bedrijven, een logisch gevolg, want als je tegen bodemtarieven kan lenen moet je niet veel extra winst maken om een positief effect te creëren.

Maar ook dat er begin 2018 maar liefst 2.296 private equity fondsen waren die geld ophaalden en in totaal $744 miljard zochten. Een absoluut record.

Nog enkele voorbeelden; Bedrijven die opnieuw schulden aangingen om hun overname door een private equity fonds te financieren. Een IPO van een bedrijf dat verlies maakt, en zelf meegeeft nog niet verwacht de eerste jaren winst te maken, was een doorslaand succes en noteert ondertussen 67% hoger. Schulden die worden aangegaan voor de inkoop van eigen aandelen,…

Volgens Marks allemaal symbolen dat het geld niet meer weet waar het heen moet.

Beleggen, maar voorzichtiger

Maar een crash moeten we volgens Marks ook nog niet verwachten. De waarderingen zijn op enkele specifieke sectoren na (tech) niet te hoog en het lijkt er ook niet op dat we al snel een economische afkoeling moeten verwachten. Het verlies dat je lijdt door vandaag niet te beleggen is te groot om aan de zijlijn te blijven staan.

Marks geeft ook mee dat beleggers de voorkeur moeten geven aan strategieën en beheerders die vandaag meer kijken naar de risico kant van elke belegging dan naar de potentiële opbrengst. Dit zal je rendement op korte termijn mogelijks verlagen, maar je kan niet beide hebben.

Bij beleggen kan je alles ofwel agressief aanpakken of defensief.

Volgens Marks, en ik deel deze mening al geruime tijd, zijn de marktcondities vandaag ernaar om voorzichtig te zijn. Desondanks voegde ik afgelopen weken 2 goedkope aandelen toe aan onze selectie.

Wie de volledige memo van Howard Marks wil lezen kan deze hier vinden.

Hoe vind je beleggingsopportuniteiten?

De twee vragen die domineren van zodra iemand hoort wat ik doe zijn:

  1. Wat denk jij van de beurs vandaag?
  2. Hoe vind ik goede aandelen om in te beleggen?

De eerste vraag is de lastigste. Ik voel me dan altijd net als een econoom. Aan de ene kant… , maar aan de andere kant… .

Ik heb geen idee waar de beurs in de toekomst naar toe gaat. Ik weet dat ze vandaag niet goedkoop is, en we zien ook steeds forsere koersdalingen (TomTom, Nyrstar,…) Maar wat is het alternatief? Only time will tell, zeggen de Engelsen dan.

Voor de tweede vraag grijp ik graag terug naar een memo van Howard Marks uit 1994. In deze nota geeft hij zeven ideeën mee om rekening mee te houden op zoek naar aandelen.

1. Geen enkele sector of groep bedrijven op de beurs heeft het geboorterecht om altijd hoge rendementen te halen.

2. Het belangrijkste is niet in wat je investeert, maar wanneer en tegen welke prijs.

Begrijp dit niet verkeerd, hij wil niet zeggen dat je geen onderzoek moet doen, maar wel dat er in essentie geen goede of slechte beleggingen zijn.

Een aandeel van het beste bedrijf kan een slechte belegging zijn als je deze te duur betaalt. En aan de andere kant kan een aandeel van een slecht bedrijf een geweldige belegging zijn als je het maar goedkoop genoeg koopt.

3. De belangrijkste factor in beleggen is niet economie of boekhouding maar psychologie.

Hij vergelijkt beleggen met een populariteitswedstrijd. Het gevaarlijkste is een aandeel te kopen op de piek van zijn populariteit.

Op dat punt zijn alle positieve factoren reeds in de prijs verwerkt en zijn er weinig nieuwe kopers.

Het veiligste is om een aandeel te kopen wanneer niemand deze moet hebben. Met de tijd kan de populariteit van het aandeel, en bijgevolg ook de prijs, enkel maar stijgen.

4. Kortom je kan best beleggen als een contrarian

Een belegging waarvan “iedereen” weet dat deze goedkoop is, is een contradictio in terminis. Als iedereen weet dat het goedkoop is, waarom hebben ze het dan niet gekocht en de prijs opgedreven? En als ze al wel gekocht hebben, hoe komt het dan dat de prijs nog zo laag is?

5. Ga die weddenschap aan die niemand anders wil

Een herhaling van punt drie. Als iedereen hetzelfde aandeel wil, dan wordt het zeer moeilijk voor dat aandeel om aan de verwachtingen te voldoen.

Aan de andere kant, aandelen die niemand wil kan je zo goedkoop kopen dat het makkelijker wordt voor deze aandelen om de verwachtingen in te lossen.

6. Zoals Warren Buffett het heeft gezegd “Met hoe minder zorg anderen hun zaken in orde houden, hoe meer zorg jij aan de jouwe moet besteden” Als anderen angstig zijn, dan moet jij dat niet zijn, maar als ze niet angstig zijn, dan kan jij het beter wel zijn.

De beurs, of beter gezegd de bewegingen op de beurs, worden aangestuurd door angst en hebzucht op eender welk moment.

In tijden dat iedereen angstig is, zijn de prijzen van aandelen zo laag dat je eigenlijk niet heel veel huiswerk moet maken. Goedkoop genoeg kopen en wachten.

Maar in tijden waarin iedereen hebzuchtig is, dan heeft de intelligente belegger (de woorden van Graham en Marks) veel meer werk.

7. De wet van Gresham stelt dat de omloop van “slecht geld” die van “goed geld” verdringt. Dit was zo wanneer papiergeld goud heeft verdrongen en het werkt bij beleggen ook. Slechte beleggers duwen goede er uit.

Wanneer beleggers verschijnen die niet kritisch zijn en alles kopen, dan wordt het moeilijk voor veeleisende beleggers om opportuniteiten te vinden die de verhouding tussen risico en rendement hebben die ze verlangen.
Ze worden als het ware naar de zijlijn gedreven. Veeleisende beleggers moeten van tijd tot tijd inactief kunnen zijn.

Howard Marks wil met deze punten vooral bereiken dat je onafhankelijk denkt.

En voor mij is de leidraad om de populariteit te meten niet de beurskoers op zich, maar wel hoe deze zich verhoudt ten opzichte van de faire waarde. Door daar sterk op te focussen en genoeg veiligheidsmarge te eisen, vermijd je ongelukken.

Het kopen van goede en geweldige bedrijven, wat we uiteraard het liefst doen, zal moeten wachten. Vandaag focussen we dus even op goedkoop.

Het is NU tijd voor financiële opvoeding

Vorige week heb ik een flinke frustratie van mij afgeschreven. Toen pleitte ik ervoor dat de politici de beurs terug zouden erkennen als de ideale manier om te sparen en vooral ook als manier voor iedereen om dit op gelijke voet te doen, ongeacht afkomst en beschikbare middelen.

Daarbij was ik een heel cruciaal aspect uit het oog verloren. Namelijk de financiële kennis van de gemiddelde Belg.

Naar aanleiding van 10 jaar bankencrisis hield de Tijd een enquête bij een volgens onderzoeksbureau Kantar TNS representatieve staal van de Belgische bevolking. De foutmarge zou slechts 3% bedragen.

Bij de vraag of de overheid individuele aandeelhouders in banken moest waarborgen verscheen volgend antwoord: Redding banken, gebrek aan financiële opvoeding

U leest het goed. Maar liefst 49% van de ondervraagden vindt dat de overheid beleggers in banken moet vergoeden als deze verlies lijden.

Nog eens 24% heeft geen mening en 12% weet het niet.

Een schokkende 85% (!!) van de bevolking heeft dus geen enkele notitie van wat risicokapitaal is.

Waarom zou de aandeelhouder van een bank vergoed moeten worden bij verlies?

Als we dat doortrekken, dan moeten ook de aandeelhouders van Nyrstar, Option,… allemaal vergoed worden.

Het lijkt er op of deze enquête is afgenomen bij Arco aandeelhouders. Hoewel daar de situatie anders is. Veel van deze aandeelhouders werden namelijk bedrogen. Maar in plaats van de bedriegers aan te pakken heeft onze overheid zich garant gesteld, waar ze dit wettelijk niet konden,… .

Vroeger dacht ik dat ze dit hadden gedaan om zo op de verjaringstermijn te spelen zodat hun vriendjes (de echte schuldigen in de eerste plaats ACW, nu beweging.net) te vrijwaren. Na het zien van bovenstaande vrees ik dat het een puur gebrek aan financiële kennis is. En zij besturen ons land en geven ons belastinggeld uit ?.

En dus moet ik mijn tirade van vorige week bijstellen. Blijkbaar heeft 85% van de Belgen niets te zoeken op de beurs. Of beter gezegd nog niet. Ze dienen namelijk eerst een financiële opvoeding te krijgen.

En als we daar nu eens mee zouden starten in de twee laatste jaren van het middelbaar onderwijs?

Mijn oudste dochter is net het vijfde middelbaar onderwijs gestart in Humane Wetenschappen. Als zij deze middelbare school verlaat heeft zij vier talen geleerd, kent zij elke rivier in België, alle hoofdsteden en landen van de hele wereld, de volledige anatomie van de mens en noem maar op.

Maar omdat zij geen enkel uur financiële opvoeding krijgt, kent zij niets van hypothecaire kredieten, verzekeringen, pensioensparen, …. Wat het inhoudt om zelfstandige te zijn ten opzichte van werknemer, loon, sociale lasten,… . Allemaal zaken waar ze al heel snel na hun studies mee in contact zullen komen.

En als ze bovenstaande zaken nog niet kennen, kunnen we dan verwachten dat zij weten wat een aandeel is en beleggen op de beurs inhoudt? Nochtans is economie één van de grootste gedragswetenschappen die er is (één van haar hoofdvakken).

Laten wij, die tot die 15% behoren van mensen die wel weten hoe de beurs werkt, er dan maar ten volle van profiteren en zelf onze kennis doorgeven aan onze kinderen en kleinkinderen, met de bewijzen in onze handen!

Is de Brusselse beurs gedoemd om te verdwijnen?

Ook dit jaar kent de Brusselse beurs een verdere leegloop.

Ablynx, RealDolmen, Sapec, Tigenix en nu waarschijnlijk ook nog Eckert & Ziegler verdwijnen van de koerstabellen.

Daartegenover staat 1 nieuwkomer namelijk Acacia Pharma Group, een Engels biotechbedrijf dat voor een notering in Brussel kiest, waarschijnlijk omdat biotech hier populair is, te danken aan enkele succesvolle bedrijven uit het verleden, degene die het niet gehaald hebben worden nogal snel vergeten.

Wat er in de vorige jaren naar de beurs kwam, kwam er zodat enkele grote aandeelhouders konden cashen en niet omdat ze met extra kapitaal van de beurs verder wilden groeien, kijk gewoon naar Balta en Bpost en je weet genoeg.

Andere bedrijven kiezen voor een notering in het buitenland zoals X-Fab, en ook Euronav vroeg een dubbele notering aan in New York.

De verloren gelopen Nederlanders zoals Eurocommercial Properties en FNG reken ik niet als nieuwkomers vermits ze al noteerden in Amsterdam. Zo wordt onze beurs steeds meer het land van dubbele noteringen. Iets wat ik een belachelijk gegeven vind dat de liquiditeit niet ten goede komt.

Begrijp me niet verkeerd, we hebben hier prachtige bedrijven noteren, en ik zou niet liever hebben dat ze op een eigen beurs kunnen blijven noteren, maar ook die kiezen soms voor de exit, zelfs zonder dat ze worden overgenomen.

Zo ben ik nog niet helemaal over Duvel Moortgat heen en als Michel Moortgat dan bestuurder wordt bij Lotus Bakeries, dan stemt me dat niet vrolijk.

Maar aan de andere kant, vanuit het oogpunt van de bedrijven kan ik het ook wel begrijpen.

Waarom zouden zij op de beurs willen noteren? De Belgische belegger die zelf op de beurs wil beleggen in aandelen wordt steeds harder aangepakt door onze overheid (bij gebrek aan kennis, of om de achterban te sussen, of om de banken een handje te helpen?).

Het resultaat is dat het grote geld op zoek gaat naar beleggingen buiten de beurs om. Er gaat ondertussen gigantisch veel geld om in de private equity.

Het gevolg hiervan is dat groeiende bedrijven makkelijk cash vinden buiten de beurs bij deze business angels, private equity fondsen,… . Ze komen dan ook pas naar de beurs als één of meerdere van de aandeelhouders willen cashen, niet meer om te groeien. Of anders gezegd, als de grootste winst reeds gemaakt is.

Dat maakt mij boos!

En dat maakt mij boos. Hiermee is namelijk het meest democratische instrument om effectief te sparen voor iedereen, dat reeds toegankelijk is met relatief kleine bedragen, in België op sterven na dood. Of met andere woorden niet iedereen heeft nog gelijke kansen om voor zichzelf te zorgen en moet dan maar steeds meer gaan rekenen op de overheid en pensioenfondsen (de banken).

Als belegger ben ik tamelijk kapitalistisch ingesteld, maar hier moet ik het linkse discours toch bijtreden. De rijken worden rijker en de armen worden armer.

De rijken kunnen namelijk rechtstreeks beleggen in bedrijven en worden fiscaal bevoordeeld. De armen hebben de keuze tussen spaarboekjes of fondsen en van deze laatste worden de bevriende banken rijk, niet de beleggers.

Als u dit blad leest, dan behoort u waarschijnlijk tot die groep die noch arm is, noch rijk genoeg is om met voldoende risicospreiding u volledig op de private bedrijfsmarkt te werpen.

U weet ook, net als ik, dat er geen andere optie is dan de fiscale geseling te blijven ondergaan (zeker als je belegt in het buitenland) en te blijven beleggen op de beurs omdat dit ondanks alles toch de enige optie is om voor onszelf te zorgen.

Maar als politici echt meer gelijkheid zouden willen, dan zouden ze ons niet verketteren en fiscaal bestraffen, integendeel. Ze zouden de beurs promoten zodat groeibedrijven terug hun weg naar de beurs vinden. Zodat iedereen op gelijke voet kan investeren in de bedrijven waar ze voor werken, klant of leverancier van zijn,… . En samen de vruchten plukken.

Gelukkige Verjaardag Warren Buffett

Warren Buffett werd enkele dagen geleden, op 30/8 om precies te zijn, 88 jaar oud.

Hiermee is hij op 5 dagen na 50 jaar ouder als ik. En als ik en ga kijken wat hij 50 jaar geleden deed is het tijd voor mij om een tandje bij te steken.

50 jaar geleden bestuurde hij namelijk al 4 jaar Berkshire Hathaway. Misschien wordt het tijd dat ik mijn Charlie Munger zoek om samen een holding uit de grond te stampen. (Of als er een Warren is die een Charlie zoekt, die rol wil ik ook wel vervullen ? )

Niet dat ik me wil vergelijken met Buffett, dat kan niemand. Maar ik weet wel dat ik 2 zeer belangrijke eigenschappen met hem deel (op gebied van beleggen) namelijk emotionele stabiliteit bij het beleggen en een lange termijnvisie.

Vandaag kan ik enkel maar hopen dat ik ook de leeftijd van 88 mag halen, zo fit en gezond als Buffett vandaag is. Maar beleggen, dat doe ik wel alsof ik dit makkelijk zal halen, en er nog eens 50% kan bijdoen.

Buffett verdiende 99% van zijn rijkdom na zijn 50ste verjaardag, dus dat is al hoopgevend.

Maar waar ik Buffett het meeste voor bewonder is zijn capaciteit om zaken simpel voor te stellen en krachtig te verwoorden, terwijl hij ons wat leert. Zijn verjaardag is een mooie gelegenheid om nog eens enkele uitspraken mee te geven.

  • Vandaag zit iemand in de schaduw omdat iemand heel lang geleden een boom heeft geplant.
  • Wees angstig wanneer anderen gulzig zijn en wees gulzig als anderen angstig zijn.
  • Vraag nooit aan een kapper of je een knipbeurt nodig hebt.
  • Het maakt niet uit hoeveel talent je hebt of hoe hard je werkt, sommige dingen hebben gewoon tijd nodig. Je kan geen baby maken in één maand door 9 vrouwen zwanger te maken. Er zijn geen binnenwegen.

Amerika gidsland voor de beurs?

De voorbije week waren er de berichten dat we in de langste stierenmarkt aller tijden zitten.

Voor de duidelijkheid, een stierenmarkt blijft duren zolang er geen correctie van 20% in tussentijd is geweest. De discussie waarom we deze lange stierenmarkt kennen, laat ik over aan anderen. Ik zie de lage rentes namelijk als belangrijkste factor, en niet de stijging in bedrijfswinsten.

Binnenkort krijgen we waarschijnlijk een heleboel artikelen te verwerken die wijzen op 10 jaar na… (vul zelf in, bijvoorbeeld de val van Fortis, de ondergang van Lehman Brothers,…).

Maar is het allemaal zo’n rozengeur en maneschijn geweest?

Als we kijken naar de S&P en Amerika blijkbaar wel.

Hieronder de grafiek van de S&P500 voor zolang Google Finance het me toeliet deze te selecteren:

S&P500

Zoals u kan zien een geweldige stijging sinds het dieptepunt in 2009. Omgezet in cijfers: sinds het dieptepunt in maart 2009 ging de S&P500 meer dan x4, ofwel een stijging van 320%. In nominale cijfers steeg deze van 684 punten naar 2875 punten.

Maar ook sinds het hoogtepunt van 1530 punten in september 2008 is dit nog een stijging van 88%.

U weet dat ik mijn bedenkingen heb bij deze stijging, omdat deze voornamelijk gedreven wordt door een handvol (tech)aandelen.

Ook opvallend is dat er tussen de piek van de dotcom hype en net voor de financiële crisis van 2008 slechts enkele punten verschil waren voor de S&P500.

Maar wat met de beurs in Europa?

Als we echter naar de Eurostoxx 600 kijken, zien we voor Europa een heel ander verhaal.

grafiek eurostoxx 600

Met 385 punten staat deze onder de piek van 404 die we in april 2015 bereikten en ook nog onder de piek van 399 in juli 2007 en deze van 402 in maart 2000.

Niet alleen begon de financiële crisis bij ons in Europa een jaar eerder dan in Amerika, wij hebben deze piek nog niet overschreden, iets wat voor Amerika al in 2013 gebeurde. Ook in Europa kende de Eurostoxx meer dan een verdubbeling van dieptepunt tot vandaag, maar het komt daarmee niet in de buurt van de S&P500.

Ik vind dan ook de discussies of de stierenmarkt nog lang door kan, en of we een correctie mogen verwachten altijd erg vermakelijk. De ene wijst namelijk op de grote stijging van de S&P500 die niet kan aanhouden. De andere wijst naar de bedrijfswinsten die goed zijn in verhouding tot de beurskoers (maar gebruikt daarvoor meestal Europese aandelen).

De twee partijen hebben gelijk. Maar zal Europa niet mee duikelen als de beurzen in Amerika corrigeren? Of gaan we deze keer dapper standhouden?

Penny wise, Pound foolish

In het Engels is er de geweldige uitspraak Penny wise, Pound foolish, om iemand aan te duiden die altijd heel sterk op de kleine uitgaven let om daarna soms bakken geld uit het raam te gooien bij een grote aankoop.

Op de beurs kom je ze ook vaak tegen. Mensen die heel spaarzaam leven om dan daarna hun geld te beleggen in een bedrijf dat ze niet kennen. Soms loopt dat goed af, maar spijtig genoeg niet altijd.

Ik ben op de beurs waarschijnlijk het omgekeerde van wat met die uitspraak bedoeld wordt.

Zoals jullie ondertussen al wel weten ben ik een echte langetermijnbelegger. Ik kijk naar de onderliggende bedrijven, zie of ze een mooi toekomstperspectief hebben, degelijk management, een sterke balans enzoverder. Ik koop ze ook enkel als ze goedkoop genoeg zijn. Vaak wil dat zeggen dat ze tijdelijke problemen hebben, of in een dal zitten van een cyclus.

Of om het visueel voor te stellen:

focus op waarde

Mijn aandacht is dan gefocust op de groene lijn, welke de waarde van het bedrijf moet voorstellen.

De blauwe lijn welke de beurskoers moet voorstellen, bekijk ik enkel als een hulpmiddel om aan- en verkopen te doen. Noteert het aandeel genoeg onder de groene lijn, dan zal ik kopen. Noteert deze er voldoende boven, dan ga ik over tot verkoop.

Een typisch beeld van mijn aan- en verkopen heb ik aangeduid met de groene en rode pijl.

Ik kijk dus naar de grote zaken. Met andere woorden met mijn ponden zit het goed op de lange termijn, maar ik zou nog veel meer extra pennies kunnen maken door ook wat aandacht te hebben voor de korte termijn.

Af en toe krijg ik van een lezer een vraag binnen die me even met de neus op deze feiten drukt, waarvoor dank trouwens, en dan ga ik op zoek naar manieren om toch ook meer te kunnen profiteren van de korte termijn.

Maar waar stopt de lijn tussen rekening houden met kortetermijnproblemen (bijvoorbeeld lage of hoge grondstofprijzen, productiebeperkingen,…) en het proberen te timen van de markt?

Ik blijf opzoek naar dit evenwicht, maar de focus blijft wel de groene lijn!

 

PS: besparen op goede beleggingsinformatie zou je eveneens penny wise, pound foolish kunnen noemen. Als je iemand tegenkomt waar je de filosofie en ideeën van begrijpt, is het de moeite om hem of haar te volgen. Voor de prijs van een abonnement moet je het niet laten, die heb je met 1 tip al terugverdiend.

Kan je je vinden in mijn filosofie, dan kan je je abonneren op SMART Capital door hier te klikken

Focus op wat er echt toe doet bij beleggen

Is de crisis in Turkije het dominosteentje dat een einde maakt aan de stijging van de beurzen?

Hoewel dit jaar de stijging nog vooral in de V.S. te vinden is en minder bij ons, zit zowat elke belegger die ik ken te wachten op de volgende serieuze correctie. Sommigen hopen zelfs op een flinke crash.

Als ik de cijfers zie van de bedrijven, dan denk ik niet dat een echte crash al voor de deur staat. De markten zijn niet goedkoop, maar de cijfers van de bedrijven zijn ook nog steeds goed.

Dat de beleggers ondertussen nerveus beginnen worden is duidelijk wanneer bedrijven die eigenlijk niet zo’n slechte cijfers of zelfs goede cijfers voorleggen een pandoering krijgen van 20%, gewoon omdat de verwachting nog hoger was.

Kortom, een crash is misschien nog niet meteen aan de orde, maar een stevige correctie zou ons goed doen. Even terug met de voeten op de grond.

Want persoonlijk twijfel ik sterk of vandaag alle beleggers nog wel beseffen dat de beurs ook achteruit kan gaan. Een ander vermoeden van mij dat de beleggers terug veel te weinig kijken naar wat er echt toe doet bij een bedrijf, namelijk de winst en de vrije cashflow werd vorige week bevestigd door een artikel in de Tijd met titel “Winstcijfers steeds meer irrelevant voor beleggers”.

Onderzoek van Deutsche Bank geeft aan dat de winstcijfers steeds minder de grote koersbewegingen verklaren..

Een paar weken geleden schreef ik al over Facebook. Het aandeel duikelde 20% lager hoewel de cijfers nog geweldig waren, maar de markt toch teleurgesteld was.

De reden voor deze daling was de vertraging in de groei van het aantal gebruikers, of beter gezegd de maandelijks actieve gebruikers.

Nu ligt het ook deels aan de bedrijven dat de focus op andere parameters ligt die zij zelf vaak verkiezen. Zo startte Facebook de presentatie met deze maandelijkse gebruikers om pas veel later (slide 10) iets over de winst te zeggen. Maar Facebook is daarmee niet alleen. Veel bedrijven spreken in de highlights van de cijfers over EBITDA, REBITDA, aangepaste EBITDA, aangepaste winst,…

De feitelijke cijfers die er echt toe doen moeten we dan vaak zelf gaan zoeken in de jaarrekening die ergens achteraan staat tussen de kleine lettertjes,… Voor mij niet gelaten, maar veel beleggers laten hun eerste indruk sterk bepalen door wat het bedrijf in de highlights publiceert.

EBITDA (winst voor interesten, belastingen, afschrijvingen en waardeverminderingen) is ondertussen een algemeen bekend begrip in de beleggingswereld, hoewel het in de jaarrekening niet voorkomt. Persoonlijk heb ik het er niet voor. Ofwel wil ik de operationele winst kennen, ofwel de vrije cashflow, niet iets zoals de EBITDA die er tussen ligt. En wat er uiteindelijk voor ons als belegger nog het meeste toe doet op lange termijn, is de nettowinst per aandeel (WPA).

Op kortere termijn is de WPA niet altijd een goede maatstaf omdat deze sterk beïnvloed kan worden door éénmalige kosten en opbrengsten, vandaar dat de operationele winst en vrije cashflow uiteraard ook heel belangrijk blijven. Maar op lange termijn is het wel de stijging in WPA die uiteindelijk ook de waarde van het aandeel zal doen toenemen.

Vechten tegen jezelf op de beurs, en hoe ik win van mezelf

De resultaten van beleggingen worden afgemeten tegenover anderen, indexen,… En zoals ik enkele weken geleden ook al schreef, doe ik het ook, gewoon omdat dat de enige manier is om op een eerlijke manier vergelijkingen te maken voor de lezers van SMART Capital.

En ik moet toegeven dat ik het daarmee soms wel moeilijk heb. Jaren zoals 2015, 2016 zijn daarbij makkelijk als je je belangrijkste referentie index (Eurostoxx 600) met respectievelijk 9,14%, 21,13% en 5,1% verslaat, zelfs als je in dat laatste jaar de S&P500 het beter ziet doen, dan kan je makkelijk terugblikken op de voorgaande jaren waarbij deze het veel slechter deed.

Maar een jaar zoals dit jaar waarbij ik constant aankijk tegen een licht negatief rendement (-1,6%) en het resultaat minder is dan Eurostoxx 600 (-0,22%) en S&P500 (+5,83%), betrap ik me er soms op dat dit toch een invloed heeft op mijn denkwijze over sommige aandelen, en moet ik daar bewust tegenin gaan.

Rationeel en uit ervaring weet ik natuurlijk wel dat het niet mogelijk is om elk jaar de indexen te kloppen, en eerlijk gezegd is dat ook niet echt mijn doel. Mijn doel is om elke 4 tot 7 jaar mijn geld te verdubbelen, waar ik met een verdubbeling ten opzichte van mei 2013 ofwel 5 jaar nu goed op schema zit.

Het op die manier bekijken is voor mij persoonlijk veel beter dan het te bekijken alsof ik jaarlijks tussen de 10% en 18% rendement moet halen. Nochtans is dat net hetzelfde, maar het geeft meer mentale rust. Mijn advies is om dat ook zo te doen.

Want uiteindelijk voer je als belegger geen strijd tegen andere beleggers of de indexen. Je voert een strijd tegen jezelf. Je zet een doel en je gaat voor dat doel.

De strijd is dan ook een psychologische strijd om te blijven vertrouwen op je kunde en je werkwijze, zelfs al is het resultaat op korte termijn niet wat je had gewild.

Slechte aandelen bestaan niet

Ook deze week waren de sterke emoties op de beurs weer volop zichtbaar.

Vorige week ging zelfs het immens populaire Facebook fors onderuit omdat het aantal gebruikers lager was dan verwacht.

De cijfers waren nochtans nog steeds fenomenaal te noemen. Facebook is nog steeds een fantastisch bedrijf, tenminste toch zeker cijfermatig, of het ethisch ook een geweldig bedrijf is, daar ben ik persoonlijk niet van overtuigd.

Als waardebelegger ben ik steeds heel gefocust op het bedrijf, of misschien is het omdat ik voordat ik een beursbrief schreef een ondernemer was. Misschien ben ik net daardoor ook een waardebelegger geworden,…

Welke van de twee het ook is, door steeds erg te focussen op het bedrijf verlies ik soms wel eens uit het oog dat het grootste deel van de beursparticipanten dit helemaal zo niet zien.

Zij zien aandelen als producten om in te handelen. Laag kopen en hoog verkopen is dan de boodschap. Het onderliggende bedrijf en de cijfers zien zij dan meer iets als wat de prijs van het aandeel bepaalt. Een beetje zoals de olievoorraden de olieprijs bepalen of de stand van het water van de rivieren de tarieven bepaalt van de binnenscheepvaart.

Dat er meer olie verbruikt wordt speelt een secundaire rol, net als bij de binnenscheepvaart het aantal transporten ook op de tweede plaats komt na de stand van de rivieren.

Een aandeel is geen handelsproduct (voor mij)

Mij lukt dat dus niet. Ik kan een aandeel niet als een handelsproduct zien. Ik moet steeds de bedrijven kennen, wie bestuurt ze, hun producten, hun markt, groeipotentieel,… .

Het eerste dat ik steeds probeer te doen, om mijn werklading te verlichten is te proberen te bepalen of een bedrijf een goed of een slecht bedrijf is.

Ik probeer namelijk te vermijden om in slechte of minder goede bedrijven te beleggen. Want op korte termijn mag de beurskoers dan wel bepaald worden door emoties en nieuwsberichten, op lange termijn onderscheiden de goede bedrijven zich en volgt de beurskoers automatisch.

Maar toch krijgen de zogenaamde mindere bedrijven soms wel aandacht van mij. Er zijn namelijk wel goede en slechte bedrijven, maar er zijn geen goede of slechte aandelen.

Goed bedrijf, slecht aandeel?

Van een goed bedrijf kunnen de aandelen helemaal niet interessant zijn als de aandelenkoers slecht is (lees veel te duur). En andersom kan een slecht bedrijf wel interessant zijn om te kopen als de aandelenkoers goed is (lees heel goedkoop).

Een voorbeeld zijn wat Benjamin Graham de net-nets noemde. Net-nets zijn aandelen die goedkoper noteren dan de waarde van hun vlottende activa (cash + andere liquide middelen + aangepaste inventaris + aangepaste openstaande klanten) waar alle schulden van zijn afgetrokken. Met andere woorden gebouwen en andere vaste activa krijg je er “gratis” bij.

Indien zo’n bedrijf morgen zou geliquideerd worden, verdien je er een aardig centje aan. Mogelijks een slecht bedrijf, maar potentieel een leuke opportuniteit met een beperkt neerwaarts risico.

Aan de andere kant van het spectrum staat bijvoorbeeld Amazon. Een mooi bedrijf, waarvan AWS (de cloudcomputing tak) alleen al zorgt voor fenomenale cijfers. Maar is het aan de huidige beurskoers en koerswinstverhouding van 228 ook een beleggingsopportuniteit?

Risico's kennen

Als u op lange termijn een succesvol belegger wil zijn, dan is het vaak belangrijker om uw risico goed in te schatten en te proberen te beperken, dan te mikken op uitzonderlijke koersexplosies, waarbij de risico’s navenant zijn.

Vandaar ook Buffett’s gouden regels

  1. Verlies geen geld en
  2. Vergeet regel 1 niet.

Je hebt goede en slechte bedrijven maar dat maakt geen goede of slechte aandelen. Wel zijn er goede en slechte aandelenkoersen.