Radiostilte

Even een kort berichtje.

De afgelopen twee maanden is het stil geweest van mijn kant.

Naast SMART Capital werk ik momenteel nog aan 3 andere zaken waarvan er twee voorlopig nog grotendeels achter de schermen blijven.

Het derde project is een boek waarvoor ik mik om deze uit te brengen eind september dit jaar.

Het boek zal zoals je wel verwacht, gaan over de beurs en beleggen. Er wordt veel aandacht besteed aan de psychologie van beleggen en ook hoe je zoveel mogelijk beleggingsfouten kan vermijden om dan daarna de handvaten te bieden met welk systeem ik mijn doelstelling van elke 4 tot 7 jaar mijn geld verdubbelen al sinds 2004 haal. Uiteraard deel ik ook mijn persoonlijke ervaringen.

De website BeursLoper heb ik omgevormd naar een persoonlijk blog. Het doel is hier naast eigen artikels ook zaken te delen die ik heb gelezen of video’s die ik heb gezien welke ik de moeite waard vind.

Dit omdat ik zelf steeds meer bezig wil zijn met beleggen (ook de 2 andere projecten staan in dat teken), in alle eerlijkheid levert dit me meer plezier en een hoger inkomen dan het online ondernemen.

In de nabije toekomst zullen deze drie projecten en SMART Capital nog even voor een volle agenda zorgen, maar hopelijk kan ik binnenkort terug op regelmatige basis zelf een artikel schrijven.

Groeten,

Sam

Een tijdloze tip

Wie in december enkele snelle tips wil hebben om in te beleggen moet niet ver zoeken. De eindejaarslijstjes van de brokers, banken, analisten vliegen ons weer rond de oren.

Van mij krijgt u elke week een update van mijn tiplijst via de website van SMART Capital. Een lijst enkel voor het nieuwe jaar zou daarbij nogal zinloos zijn..

Van mij krijgt u één tijdloze tip. Een herhaling van wat ik al meerdere keren schreef en vertelde.

“Koop goedkoop”

Zo simpel is het. Zie dat elke belegging die je koopt goedkoop is. Ik weet dat Buffett al jaren zegt om kwaliteit te kopen, maar de waarheid is dat uit de school van Graham veel goede beleggers zijn opgestaan, met maar 1 leuze, koop goedkoop. U weet wel de Margin of Safety. Daarmee is ook Buffett rijk geworden.

Een heel slecht bedrijf kan een geweldige belegging zijn als je het goedkoop genoeg kan kopen. Stel dat je een bedrijf vindt dat al jaren geen winst maakt, maar wel heel veel activa bezit. De gedwongen verkoopwaarde van de gronden, fabrieken, inventaris, cash op de rekening,… is na aftrek van alle schulden 2x meer waard dan de beurskoers. Is dit dan een slechte belegging?

Of andersom een geweldig bedrijf dat je te duur betaalt, zal achteraf wel een veilige belegging blijken, maar zal je ook maar een mager rendement opleveren.

Dus voor welke bedrijven je ook kiest, de groeibedrijven, kwaliteitsbedrijven of de kneusjes, als je goedkoop genoeg koopt dan zal het op termijn een goede strategie blijken.

Natuurlijk moet je om te bepalen of iets goedkoop is wel je huiswerk maken en zo zijn het eigenlijk 2 tips in 1.

Nieuwsjunkie

Als belegger moet je het nieuws volgen. Niet alleen het nieuws van je bedrijven, maar ook van nieuwe technologieën, producten, dat van sectoren en spijtig genoeg ook dat van de politiek.

Van nieuws over bedrijven geraak ik vaak heel enthousiast en ook hoopvol.

Nieuwe technologieën die voor schonere lucht zorgen, vleesvrij vlees en zeker ook nieuwe medicijnen, al deze samen sterken mijn geloof dat de mensheid ook de komende tijden het veel beter zal hebben dan vroeger en dat dit een trend is die nog wel een hele tijd zal aanhouden.

Veel hiervan maakt van mij ook een langetermijnbelegger en zorgen ervoor dat tijdens somberdere periodes op de beurs of economisch ik toch blijf beleggen in- en voor de toekomst.

Natuurlijk lees je dan ook over bedrijfsschandalen, fraude, misbruiken van mensen en het milieu door bedrijven, maar ik blijf ervan overtuigd dat de positieve evoluties sterker doorwegen dan de negatieve uitwassen.

Eén van de bedrijven die ik zo goed opvolg in hun producten en waarvan ik een positieve evolutie hoop is Mithra. Dit omdat ik in mijn privé leven ook geconfronteerd ben met de gevolgen van bloedklonters door anticonceptie. Wij zijn er met de schrik vanaf gekomen, maar dat is niet voor iedereen zo.

Dat wil niet zeggen dat ik het bedrijf ook zou opnemen in onze selectie. De hele biotech sector zijn vaak notoire cashverbranders wat waarderen eigenlijk onmogelijk maakt.

Beleggen in dit type van bedrijven zou ik dan ook eerder doen om ze te steunen in de ontwikkeling van hun producten dan uit het oogpunt van belegger.

En dan kom je als nieuwsjunkie ook spijtig genoeg te veel in contact met politiek nieuws. Weegt hier het positieve ook nog door op het negatieve? De vraag stellen is ze beantwoorden.

Dit weekend hebben we hier in België weer een mooi staaltje gezien van negatieve politiek en de oplossing vind ik nog hallucinanter, een regering die maar ⅓ van de Belgen vertegenwoordigt.

Als Belg heb ik daar allemaal sterk mijn bedenkingen bij, maar als belegger heb ik echt gehoopt op de val van de regering. We zouden dan automatisch in lopende zaken terechtkomen en bij nieuwe verkiezingen hoop ik dan dat het quasi onmogelijk zal zijn om een regering te vormen (stel u voor dat de PS terug aan de macht komt). Dat is de enige manier dat we gespaard zullen blijven van nieuwe belastingen op ons vermogen en beleggingen en we ons kunnen focussen op het positieve.

Hoe positief bedrijfsnieuws me maakt, zo somber word ik van al het politieke nieuws. Daarom blijf ik ook steeds mijlenver weg van bedrijven waar politiek zich mengt. Zo lijkt Bpost me vandaag te sterk afgestraft, maar geen haar op mijn hoofd dat eraan denkt deze te kopen.

Machtsmisbruik bij Bpost?

Parijs staat in brand door de hoge accijnzen op diesel. Hoewel ik de frustratie van de gele hesjes kan begrijpen, denk ik wel dat ze zich op het verkeerde focussen. Het vandalisme schaadt spijtig genoeg ook hun zaak.

Dat belastingen hoog zijn op zaken die in de maatschappij aanzienlijke schade aanrichten, vind ik eigenlijk niet onlogisch. Dat ze veel te hoog zijn, zowel deze taksen als vele anderen, daar ben ik het dan weer 100% mee eens. Daar zijn België en Frankrijk redelijk gelijklopend.

Als je dan nog ziet hoe de belastingen worden verspild en de politici “respect” eisen omdat iemand die het parlement uit vrije wil verlaat even meer dan €400.000 uit onze gezamenlijke portefeuille haalt, dan zou je voor minder op straat komen.

Als je die bedragen ziet, dan begrijp je dat de bevolking niet wakker ligt van de prijsverhoging van 15% op een postzegel. Die 15% zou voor een gemiddeld gezin slechts €3 uitmaken op jaarbasis.

Maar het is de manier waarop het gebeurt dat mij kwaad krijgt. De BIPT, nota bene het instituut dat door de overheid zelf gecreëerd is (en ons ook weeral geld kost) om postdiensten te reguleren, wordt genegeerd in haar advies en Bpost mag de prijs verhogen, hoewel deze volgens het BIPT dan een te hoge marge heeft.

De overheid als grootaandeelhouder van de monopolist Bpost beslist dat hun eigen regulerend orgaan mag genegeerd worden zodat Bpost meer winst kan maken en aan hun dividend kan blijven betalen.

Dit is op zoveel vlakken fout dat ik er geen woorden meer voor heb. Wordt Bpost het volgende Nationale bank verhaal waar de overheid later ook de rechten van de minderheidsaandeelhouders met de voeten zal treden?

Nyrstar gered of gedoemd?

Vorig jaar bij het uitbrengen van het SMART Pennies Rapport schreef ik over het bekendste centjesaandeel van België, Nyrstar. Het leek me gezien de ontwikkelingen een goed idee om dat te herhalen.

Ook vorig jaar, ondanks de koers van meer dan €6 rekende ik Nyrstar al als een centjesaandeel, tenslotte was er een reverse stock split met een verhouding van 10 voor 1 nodig geweest om de koers van €0,65 terug op te krikken tot dat niveau.

Ondertussen, een jaar later bedraagt de koers €0,79 ofwel wederom een daling van 90%. En dat is dan na een kleine heropleving.

Deze heropleving kwam er nadat Trafigura als hoofdaandeelhouder bekend maakte dat ze een werkkrediet toestaan aan Nyrstar. Volgens de media was dit een levenslijn die werd toegeworpen.

Ik zie dat anders. In mijn ogen heeft Trafigura een voorkooprecht uitgeoefend. Ze hebben nu al betaald voor de onderdelen van Nyrstar die ze graag willen hebben. Ze hebben deze namelijk in onderpand gekregen.

Een begrijpelijke zet van Trafigura want op deze manier moeten ze bij een eventueel faillissement niet opbieden tegen andere partijen.

Enkele weken geleden zag ik nog de kans voor de schuldeisers om een deel van hun geld te recupereren. Als namelijk de schulden werden omgezet in aandelen zou het bedrijf, bevrijd van de zware schuldenlast, kunnen herrijzen. Maar met deze zet van Trafigura krijg ik het gevoel dat zij die piste niet willen bewandelen.

De aandeelhouders waren er al aan voor de moeite, nu denk ik de obligatiehouders ook.

In mijn nopjes

“Amaai het gaat er nogal eens aan toe op de beurzen, 10% eraf dit jaar, hoe voel jij je daarbij?”

Dit is een vraag die wel eens aan mij wordt gesteld.

In alle eerlijkheid, dit jaar heb ik mijn zwakste beursjaar sinds ik schrijver ben van een blad, ondertussen bijna 8 jaar. En ik voel me daar geweldig bij.

Uiteraard vind ik het ook niet leuk om de waarde van mijn portefeuille wat te zien zakken. Het is natuurlijk leuker om zoals in 2016 de waarde met 27% te zien toenemen.

Maar aan de andere kant zorgde de stijging in 2016 en de toename in 2017 van nog eens 12,5% bij mij voor veel meer zorgen dan deze daling.

Een daling van zo’n 10% is helemaal niet zo erg, en beter nog, het schept eindelijk terug mooie kansen. Als ik aandelen zie zoals een X-Fab dat maar blijft dalen terwijl er fundamenteel niets wijzigt, dan kan ik daar enkel blij van worden.

Als ik zoiets zeg, dan krijg ik vaak het antwoord, ja maar er is fundamenteel toch wel iets gewijzigd. Er is toch een vertraging in de verkoop van auto’s en van chips? Is dat dan geen fundamentele wijziging?

In mijn ogen niet. Enkel voor wie te hoge verwachtingen had is dat een probleem. Ik hou er bij elk bedrijf rekening mee dat groei niet in een rechte lijn gaat, maar in een golfbeweging. En dan zijn vertragingen zoals nu ook geen probleem.

Dat wordt een heel ander verhaal als heel de markt moeilijker in te schatten wordt of wijzigt, zoals in retail. De toekomst inschatten van retailers vind ik vandaag behoorlijk moeilijk. Wie zullen de overlevers zijn in deze sector? Gewinkeld zal er altijd worden, maar het zal anders verlopen, en welke retailer biedt daar het juiste antwoord op?

Uw buikgevoel volgen op de beurs?

Eén van de eerste zaken die je een nieuwe belegger wil meegeven is dat de beurs draait op emoties.

Het manisch depressieve typetje, Mr. Market, dat Benjamin Graham daar begin vorige eeuw al voor bedacht is dan het voorbeeld bij uitstek.

Voor wie Mr. Market nog niet kent. Mr Market is de verpersoonlijking van de beurs. Mr. Market komt alle dagen langs en stelt u voor om aandelen van hem te kopen, of jij kan aandelen aan hem verkopen.

De prijzen die hij daarbij voorstelt zijn afhankelijk van zijn humeur. De meeste dagen zal hij een redelijke prijs noemen waarbij wij niet willen kopen of verkopen. Maar af en toe (of voor sommige aandelen) kan Mr. Market heel pessimistisch worden en noemt hij een belachelijk lage prijs, waartegen wij dan graag kopen, of is hij euforisch en lyrisch over de beurs en bepaalde bedrijven en noemt hij ridicuul hoge prijzen. Op dat ogenblik kunnen wij aan hem verkopen.

Graham vulde dit dan aan dat Mr. Market er is om ons te dienen, niet om ons te leiden.

Kortom je wil je handelen op de beurs niet laten drijven door emoties. Onze SMART Formula, waar we deze week weer 2 nieuwe aandelen toevoegen aan de selectie, is een systeem om met een vaste checklist en parameters emotieloos te handelen.

En uiteraard wordt ook onze Value portefeuille (kernselectie) met de nodige kalmte en koelbloedigheid benaderd. In het verleden heb ik altijd mijn buikgevoel volledig uitgesloten uit de oefening, maar daar is toch enige verandering in gekomen.

In het boek Thinking Fast and Slow beschrijft Daniel Kahneman dat wij eigenlijk over twee denkvermogens beschikken. Het Systeem 1 handelt reactief en snel en is altijd beschikbaar. Dat is het systeem dat ons aanzet tot vluchten als er bijvoorbeeld een boom omvalt. Dit systeem kan makkelijk voor de gek gehouden worden en levert vaak foute conclusies. Wie meer detail hierover wil, het boek is een echte aanrader.

Systeem 2 is ons probleemoplossend vermogen. Dit is veel trager, en verwerkt alle mogelijke beschikbare data. Het is op dit Systeem 2 dat wij als beleggers vertrouwen.

In het boek geeft Khaneman echter ook een voorbeeld van een brandweerkapitein die enkele seconden voor een huis instort zijn manschappen de opdracht geeft om het pand te verlaten.

De brandweercommandant had geen tijd om systeem 2 te laten werken, en kon onmogelijk berekend of beredeneerd hebben wanneer het huis ging instorten, en toch gaf zijn “buikgevoel” aan dat het gevaar te groot was.

In werkelijkheid had Systeem 1 wel enkele zaken heel snel verwerkt, de warmte van de vloer onder hen, de stilte in de vuurzee,… . Met andere woorden Systeem 1 had in combinatie met de ervaring van de commandant de levens van zijn manschappen gered. Is het buikgevoel dan geen uiting van je ervaring?

Afgelopen weken heb ik al enkele keren vertrouwd op mijn buikgevoel om te verkopen of nog niet aan te kopen en is het telkens goed uitgedraaid. Geluk? Of na 14 jaar als waardebelegger eindelijk genoeg ervaring om ook het buikgevoel te laten meespreken? Ik denk het eerste. Ik ga dat geluk nog wel even testen maar pas na goedkeuring van Systeem 2!

Verkopen?

Er werd afgelopen dagen al eens even flink aan de boom geschud. Mijn voorwoord van vorige week was qua timing geweldig, nu datzelfde doortrekken naar de beurs.

Bij forse dalingen krijg ik vaak veel extra vragen. Meestal zijn de mensen op zoek naar een bepaalde houvast wanneer ze moeten verkopen.

Zo bijvoorbeeld een daling bij X-Fab van 14% bovenop de al lagere koersen van de afgelopen weken. Wanneer is het dan tijd om te verkopen?

Ik krijg ook vaak de vraag of ik een vast systeem heb om aandelen te verkopen, bijvoorbeeld bij een daling van xx%.

Er zijn maar drie redenen waarom ik een aandeel verkoop, en de daling van de koers is er daar niet één van. Van mij mogen aandelen 60% dalen, dan nog zal ik er geen nacht slaap over laten.

Neem de beste belegger aller tijden, Warren Buffett, tussen 1965 en eind vorig jaar steeg de waarde van zijn holding Berkshire Hathaway met een gemiddelde van 20,9% op jaarbasis waar de S&P500 in deze periode 9,9% deed. Om het nog indrukwekkender te maken, dit is een stijging van 2.404.748% ten opzichte van een stijging van de S&P500 van 15.508%.

Maar in deze periode daalde de portefeuille van Buffett soms aanzienlijk. Zo waren er 4 periodes waarbij de portefeuille meer dan 37% zakte. De zwaarste was een daling van 59%!

Ook Monish Pabrai, een succesvolle kopieerder van de strategie van Buffett heeft op een recente presentatie voor Boston College meegegeven dat tijdens de crisis zijn portefeuille 70% zakte!

Zo’n forse daling heb ik zelf tot op heden nog niet meegemaakt, de holdings zitten daar voor iets tussen. Al zou ik zo’n daling ook best kunnen verdragen. Zolang je uw aandelen in portefeuille niet als producten ziet, maar stukjes van bedrijven, dan krijg je een andere kijk op het geheel.

Dankzij die visie is het makkelijk om de beurskoersen te negeren en te focussen op wat er echt toe doet.

Let op, als een aandeel fors daalt, dan steek ik uiteraard mijn hoofd niet in het zand. Bij een daling van 20% maak ik altijd mijn huiswerk opnieuw en ga ik vooral op zoek naar redenen om een aandeel niet te houden en naar tegengestelde meningen.

Er zijn eigenlijk maar drie redenen om een aandeel te verkopen:

  1. De visie op het bedrijf, sector of het management is veranderd. Dit kan zijn door nieuwe informatie die ik leer kennen, of dat ik ontdek dat ik een fout heb gemaakt. Vandaar ook het opnieuw maken van mijn huiswerk bij een daling van 20%
  2. Het aandeel is te duur geworden.
  3. Ik heb een interessantere opportuniteit op het oog en wissel het aandeel daarvoor in.

Als aan deze drie niet wordt voldaan, dan denk ik eerder aan kopen dan verkopen.

Een vierde reden zou natuurlijk kunnen zijn dat je geld nodig hebt en dat je dan je minst kansrijke aandeel verkoopt, al kan je dat ook onder punt 3 plaatsen.

Bij de kernselectie van SMART Capital komt het er eigenlijk op neer dat u in mij als belegger uw vertrouwen stelt. U vertrouwt erop dat ik mijn huiswerk grondig maak en belangrijker nog, dat wanneer ik fouten maak, ik dit ook snel genoeg durf toegeven om de verliezen te beperken.

Steeds vaker krijg ik mails van klanten die melden me 100% te volgen in de kernselectie en de holdings, die zelfs onze eigen SMART Formula niet meer bekijken. Dan voel ik me vereerd, maar ook erg verantwoordelijk voor hun portefeuille.

Als u liever werkt met een vast systeem, dan is de SMART Formula meer iets voor u. Hierbij worden aandelen geselecteerd op vaste parameters. Daalt een aandeel 20% dan gaat deze er uit. Hier handel je emotieloos. Dit is niet vertrouwen hebben in een persoon, maar wel in de vele studies die aantonen dat beleggen in goedkope, kwalitatieve aandelen met een positief momentum de markt verslaat.

Er is niet één weg naar Rome, kies de weg die het beste bij u past!

Angst op de beurs en hoe er mee omgaan

Na deze lange periode waarin de beurzen het goed deden (hoewel in Europa we al sinds 2016 surplace maken) schrikken veel nieuwere beleggers van de dalingen die we afgelopen weken te zien kregen.

Zelfs beleggers met 7 jaar ervaring op de teller hebben dit eigenlijk niet echt meer meegemaakt. En als het even lager ging, dan steeg de beurs de maanden daarna terug vrolijk verder.

Kortom er zitten momenteel heel veel nieuwe beleggers, als je ze nog nieuw kan noemen met meer dan 5 jaar ervaring, die eigenlijk nog nooit de emoties van een forse correctie of crash hebben moeten ondergaan.

Ik kan me dan ook goed voorstellen dat zij bij het zien van de recente dalingen angstig worden en zich allerlei vragen beginnen stellen:

  • Ga ik al mijn geld verliezen?
  • Heb ik fouten gemaakt?
  • Ga ik mezelf financieel niet in de problemen brengen als ik blijf vasthouden aan dat of dat aandeel?
  • Ga ik niet voor gek te staan als anderen horen waarin ik heb belegd?
  • Begin je jezelf meer en meer te vergelijken met anderen?

Het is perfect normaal dat je jezelf deze vragen stelt. Elke belegger heeft angst, ik ook nog steeds.

Het is hoe we met deze angst omgaan dat belangrijk is. We kunnen deze angst aanvaarden of ons laten meeslepen in een emotionele rollercoaster. We kunnen ook doen alsof deze angst niet bestaat. We kunnen er aan toegeven of we kunnen deze recht in de ogen kijken (fight of flight).

Iedereen zal op zijn/haar manier hierop reageren.

Charlie Munger, de partner van Warren Buffett zei ooit:

“ Al wat ik wil weten is waar ik ga sterven, dan ga ik er gewoon nooit naar toe”.

Angst hebben is goed. Angst is wat ons in leven houdt. Met iemand die geen angst kent loopt het vroeg of laat slecht af. Angst hebben en toch actie nemen, dat is wat we dapperheid noemen.

Angst is nochtans niet onze grootste vijand op de beurs. Niet beleggen, ons huiswerk niet maken of opgeven, dat brengt ons veel meer financiële schade toe.

Dapper zijn op de beurs wil natuurlijk niet zeggen om er maar op los te beginnen speculeren met allerlei hefboomproducten. Of geld te gaan lenen om te beleggen.

Dapper zijn op de beurs is over uw angst stappen en verstandig te beleggen. Dapper zijn op de beurs is aandelen kopen die niemand anders lijkt te willen, maar waarvan jij weet (door studie) dat ze veel meer waard zijn dan de huidige beurskoers.

Angst hebben op de beurs is dan ook een goede zaak. Wees angstig, zodat je altijd je huiswerk goed maakt, maar laat je niet verleiden tot emotionele handelingen of laat je niet verlammen.

Wordt het terug wat makkelijker?

Het afgelopen jaar was een behoorlijke uitdaging in mijn beleggerscarrière.

Vorige week schreef ik nog over Howard Marks dat er te veel geld achter te weinig deals aan zit. Naar mijn portefeuille, en bijgevolg ook de adviezen voor SMART Capital vertaalde zich dat in te veel geld voor te weinig beschikbare beleggingsideeën.

Hoewel we wel nieuwe aandelen kochten, was het steeds een bedrijf met een hoekje af (met uitzondering van de uitbouw van onze holdingportefeuille), en was het daarom goedkoop. Nu stoor ik me daar op zich niet aan, want als dat maar een tijdelijk probleem is, kunnen wij als langetermijnbeleggers wel wachten tot dat probleem opgelost is. Ik zorg er natuurlijk altijd voor dat er sterke bedrijven geselecteerd worden die een langere moeilijke periode kunnen overbruggen, maar voluit gingen we niet.

Hoewel ik er eigenlijk naar streef om volledig belegd te zijn (ik verkies aandelen als belegging boven cash) kwamen we nooit in de buurt. Aandelen zoals bijvoorbeeld Shell bleven daardoor ook langer in portefeuille dan gepland, zonder dat dit eigenlijk echt een meerwaarde opleverde naast de dividenden. Andere aandelen zagen we fors stijgen en terug wat dalen. Ik verkocht niet omdat ondanks de stijging ze in mijn ogen nog steeds het beste was wat de markt toen te bieden had.

Daarom juich ik de daling die we afgelopen week kregen toe. Ik hoop zelfs dat het nog een heel stuk lager gaat. Dat maakt mijn leven namelijk veel makkelijker. Dan vind ik hopelijk en eindelijk terug aandelen die gewoon veel te goedkoop zijn, zonder dat er al te opzichtige (tijdelijke) problemen zijn.

Dat de eigen portefeuille mee zakt, dat neem ik er dan graag bij. De aandelen die er in zitten ken ik en wil ik houden. En moest mijn cash toch opraken en ik kom een beter aandeel tegen dan wat er al in mijn portefeuille zit, dan wissel ik het aandeel met het minste potentieel gewoon in.