7 quotes van Buffett die je een betere belegger maken

Warren Buffett is voor mij een geweldige leraar geweest als belegger en analist. Hij deelt zijn ideeën en werkwijzen vrij en via zijn jaarlijkse brieven op de website van Berkshire zijn zijn lessen toegankelijk voor iedereen.

Hij is niet alleen de meest gevolgde en vereerde belegger ter wereld, maar met zijn schenking aan het goede doel, ook de vrijgevigste.

Zijn manier van werken heeft hem tot één van de rijkste mensen op aarde gemaakt. Belangrijker is dat hij er van overtuigd is dat deze werkwijze ook de volgende honderd jaar zal werken.

De bijnaam die Warren Buffett kreeg, “The Oracle of Omaha” vind ik nochtans erg vreemd. Want een orakel staat gedefinieerd als iemand die beweert dat hij profetische gaven heeft. Buffett doet net het tegendeel, hij vertrouwt op cijfers, logisch redeneren en mensenkennis.

Hieronder vind je 7 van zijn leerzame oneliners

 

1. Regel nr 1: Verlies geen geld. Regel nr 2: Vergeet nooit regel 1

Geen geld verliezen is waarschijnlijk de simpelste, maar tegelijk ook belangrijkste regel die je moet volgen bij het beleggen in aandelen.

De meeste beleggers gaan steeds op zoek naar aandelen die op korte termijn kunnen stijgen, of die tijdelijke stijging van de beurs, om dan te cashen bij verkoop. Maar volgens Buffett is de enige regel bij het beleggen in aandelen om geen geld te verliezen.

Hoe doe je dat? Hoe kan je dit doen op de beurs waar aandelen dagelijks stijgen en dalen en waar je geen controle over hebt?

Elke belegger verliest wel eens geld. Zelfs Buffett heeft geld verloren. Berkshire Hathaway is daarvan het perfecte voorbeeld. Dit was een verlieslatend textielbedrijf, waarvan hij uiteindelijk de activiteiten met een flink verlies heeft gestopt om deze om te vormen tot zijn holding.

De regel van Buffett om geen geld te verliezen is meer een manier van denken dan een regel. Het is een geheugensteun om niet door sirenenzang te worden gevangen van rendementen die te goed zijn om waar te zijn.

2. Lang geleden leerde Benjamin Graham me dat “de prijs is wat je betaalt, de waarde is wat je krijgt”. Of we praten over sokken of aandelen (sock or stocks), ik hou er van om kwaliteit te kopen als het afgeprijsd is.

Wat Warren Buffett hiermee wil zeggen is dat als je een aandeel koopt, je een stukje van een bedrijf koopt met echte activa (gebouwen, fabrieken, machines, auto’s,…).

De waarde van deze activa verandert niet omdat de beurs vandaag daalt. Zolang de economische fundamenten van het bedrijf stevig zijn, dan verandert de dagelijkse schommeling in de prijs van het aandeel (de beurskoers) niets aan de waarde van wat je bezit.

3. Als een bedrijf het goed doet, volgt het aandeel uiteindelijk

De grootste onderscheidende eigenschap van Buffett zijn beleggingsfilosofie is dat hij duidelijk begrijpt dat een aandeel voor een deel van een bedrijf staat en niet gewoon een papiertje is.

Het idee van een aandeel te kopen zonder het bedrijf te begrijpen – wat het verkoopt, hoe het verkoopt, hoe het is gegroeid, hoe het verder kan groeien, is het winstgevend, hoe kan het zijn marge verbeteren, wie zijn zijn concurrenten – is onaanvaardbaar.

Deze mentaliteit toont het verschil aan tussen een eigenaar van een bedrijf en de eigenaar van een aandeel. Elke belegger moet de mentaliteit hebben van eigenaar.

Een aandeel is geen product op zich om te verhandelen. De wisselende koersen zijn geen betere reflectie van de waarde van het aandeel dan de balans, winsten en cashflows.

Voor Buffett en andere succesvolle beleggers zijn de activiteiten van een aandelenbezitter en de eigenaar van een bedrijf verbonden aan elkaar. Ze moeten op dezelfde manier naar het bedrijf kijken.

Als het bedrijf groeit, dan volgt het aandeel uiteindelijk ook.

4. Ik zoek niet naar hordes van 2 meter om over te springen, maar naar hordes van 20 cm om over te stappen.

Buffett volgt het principe van de “Circle of Competence” of in het Nederlands de Cirkel van Kunde als hij zoekt naar bedrijven waarin hij wil beleggen. Eenvoudig gezegd is je cirkel van kunde dat wat definieert wat je begrijpt over een bedrijf.

Een bedrijf dat je begrijpt valt binnen je cirkel van kunde, en degenen die je niet begrijpt vallen er buiten. Je moet ook geen expert zijn over elk bedrijf of over veel bedrijven. Je moet gewoon de bedrijven binnen je cirkel kunnen waarderen en evalueren.

Buffett zegt “De grootte van de cirkel is niet belangrijk; zijn grenzen kennen, is daarentegen essentieel”

Zoek dus naar eenvoudige bedrijven die je begrijpt (de hordes van 20 cm) in plaats van u zorgen te maken hoe je een complex bedrijf (de hordes van 2 meter) moet begrijpen, want vaak ontdekken we dat veel managers van deze bedrijven ze ook niet helemaal begrijpen.

5. Risico komt van het niet weten wat je doet

De meeste beleggers en hun financiële adviseurs praten over “risico”, maar weinigen begrijpen de term echt. De meesten denken dat het risico ligt in een aandeel dat 20% of meer daalt. Anderen denken dat risico inhoudt dat een aandeel sneller daalt dan de beurs in zijn geheel.

Maar voor Buffett is het risico van bezitten van eender welke belegging enkel het risico op “permanent verlies van kapitaal.”

Zo’n permanent verlies van kapitaal valt voor als het aandeel zakt omdat de onderliggende activiteiten van het bedrijf slechter zijn en dit voor langere tijd, of erger nog voor altijd, zal blijven. Als een bedrijf failliet gaat, of zijn winsten voor altijd in elkaar zakken door concurrerende producten,… Dan is de waarde voor altijd verlaagd.

En beleggers lijden zulke permanente verliezen van kapitaal als ze niet weten wat ze eigenlijk doen met hun spaargeld (zij het door zelf te beleggen of het laten doen, maar niet weten wat er juist mee gebeurt).

Het is belangrijk om weten waar je in stapt, of het bedrijf begrijpt waar je het aandeel van koopt.

6. Je moet geen raketgeleerde zijn. Beleggen is geen spel waar de persoon met het IQ van 160 de persoon met het IQ van 130 verslaat.

Vaak denken de mensen dat je hoger onderwijs moet hebben gevolgd en een financiële opleiding, om succesvol te kunnen beleggen op de beurs. Ze realiseren zich echter niet dat er één groot probleem is met financiële opleidingen.

Financiële opleidingen leiden vaak tot één grote foute veronderstelling – Je begint te denken dat je slimmer bent, dan je werkelijk bent.

Er zijn verschillende studies uitgevoerd in het verleden die hebben ontdekt dat beter opgeleide mensen vaker in beleggingsfraudes trappen dan de gewone man.

Dit is ook wat Buffett wil zeggen. Natuurlijk is enige kennis van financiën en de beurs belangrijk voor je start met beleggen, maar de kennis alleen zal je niet helpen.

Wat je ook nodig hebt is emotionele intelligentie, of de kracht om je eigen emoties te herkennen, beoordelen en controleren ,tijdens het beleggen op de beurs.

7. Als je jezelf in een chronisch lekkende boot bevindt, dan is de energie die je spendeert aan het wisselen van vaartuig waarschijnlijk veel productiever dan de energie die je spendeert aan het dichten van de lekken.

Weet je waarom de meeste beleggers nooit succesvol worden op de beurs en zielige rendementen hebben na al hun jaren van beleggen?

Dat is omdat ze het moeilijk kunnen verteren, of zelfs negeren, dat ze af en toe fout kunnen zitten. En daarom hebben ze dan ook geen plan klaar om met zo’n situaties om te gaan.

Ik ben al actief op de beurs sinds 1999, maar noem mezelf pas een echte belegger sinds 2004. En zelfs na 2004 heb ik regelmatig, en sporadisch zelfs grote, fouten gemaakt. Maar dat is iets wat ik altijd verwacht.

Niemand weet wat de toekomst brengt. Zeker niet op de beurs. Waarom dan doen alsof?

Als je verwacht van fouten te maken, dan is het makkelijker om plannen te maken en het risico te beheren.

Als belegger is het belangrijk om een gezonde nederigheid te hebben over je aandelenselectie. Als je een aandeel koopt, hou er dan rekening mee dat je fout kan zitten. De kans dat een aandeel je verlies oplevert is reëel.

En als een aandeel onder het niveau zakt waar je je goed bij voelt, voel je dan goed bij het zeggen “Dit aandeel was geen succes. Ik neem mijn verlies en zoek naar het volgende”

Probeer geen lekkende boot te herstellen. Ga er uit voor je er in verdrinkt.

De beste van Buffett?

Deze quotes bevatten uiteraard niet alle wijsheid die Buffett op ons heeft losgelaten. Dat kan niet in enkele oneliners worden samengevat.

Dit zijn de 7 die mij vandaag het meest aanspraken. Als je meer wil leren over Buffett, dan raad ik aan om zijn brieven aan de aandeelhouders te lezen. U kan deze gratis vinden op de website van Berkshire Hathaway

Ik heb er in elk geval veel van geleerd.

 

Het belang van de aandelenstructuur

Vaak zie ik beginnende (en soms gevorderde) beleggers goochelen met ratio’s zoals K/W, K/B, dividendrendement, ROE, ROC,… Maar een belangrijke component van een aantal van deze ratio’s wordt vaak stiefmoederlijk behandeld omdat de gegevens niet altijd voor het rapen liggen.

Het begrijpen van de aandeelhoudersstructuur is nochtans een extreem belangrijk onderdeel van een goede analyse van een bedrijf en de waardering van een aandeel. Met dit artikel wil ik een korte inleiding geven waar je als belegger op moet letten.

Uitstaande aandelen

Het belangrijkste onderdeel van de aandelenstructuur zijn de uitstaande aandelen. Dit zijn de aandelen die door het bedrijf zijn uitgegeven en gekocht door de aandeelhouders, welke deze ook houden.

Hoewel het basiswiskunde is, vergeten beginnende beleggers soms het belang van deze uitstaande aandelen als ze een bedrijf waarderen. Deze uitstaande aandelen zijn rechtstreeks verbonden aan de marktkapitalisatie en omgekeerd evenredig verbonden aan misschien wel het meest gebruikte waarderingselement, namelijk Winst per Aandeel (EPS = Earnings Per Share).

Als de uitstaande aandelen groter worden, dan is het moeilijker voor het bedrijf om haar winst per aandeel te verhogen (ook als de nettowinst stijgt).

Het is dan ook belangrijk om bij jonge bedrijven die veel investeren in hun groei, te kijken naar deze uitstaande aandelen en meer bepaald of deze toenemen of eerder stabiel blijven.

Als het aantal uitstaande aandelen relatief stabiel blijft is dat een goed teken. Veel bedrijven financieren hun groei door nieuwe aandelen uit te geven om zo meer kapitaal op te halen. Hoewel dit een veel voorkomend gegeven is, wil je als belegger liever niet dat je aandeel in het bedrijf verwatert.

Freefloat

Een tweede belangrijk deel van de aandelen structuur zijn de vrij verhandelbare aandelen, waarschijnlijk beter bekend onder zijn Engelse term, Freefloat. Dit zijn het totaal aantal aandelen die in handen zijn van de beleggers en vrij verhandeld kunnen worden. Het verschil met de uitstaande aandelen is dat bij deze freefloat de aandelen die in handen zijn van insiders (zoals bijvoorbeeld een familie) niet worden meegeteld omdat deze niet worden bekeken als zijnde vrij beschikbaar om mee te handelen.

Zo kan een bedrijf bijvoorbeeld 30 miljoen uitstaande aandelen hebben, maar dat er maar 20 miljoen vrij beschikbaar van zijn omdat de andere 10 miljoen aandelen in handen zijn van het management, een familie of institutionele belegger.

Deze vrij verhandelbare aandelen zijn belangrijk om in het oog te houden als belegger als je kijkt naar een aandeel, zijn liquiditeit en om te kijken of de recent verhandelde volumes normaal zijn of niet. Een aandeel met een lage freefloat kan illiquide zijn en als je een mooie positie wil uitbouwen dan is liquiditeit ook een factor waar je rekening mee moet houden.

Vooral omdat je als particuliere belegger ook de luxe hebt om naar de kleinere aandelen te kunnen kijken. Het is dan echter wel belangrijk om te zien dat als de freefloat laag is, dat degene die de andere aandelen in handen heeft (familie, institutioneel,…) dezelfde belangen heeft als jij.

Insider Ownership

Een derde belangrijk element van de aandelenstructuur heb je misschien al ontdekt als je de freefloat bekijkt, namelijk het aantal aandelen dat wordt aangehouden door insiders. Een belegger die meer dan 5% van de aandelen van een bedrijf bezit (en bij sommige bedrijven 3%) is verplicht dit te melden aan het bedrijf en de controlerende instantie (FSMA, AFM,…)

Insider Ownership is het percentage van de aandelen dat in handen is van het management, bestuurders als een groep.

Dat de mensen, die mee aan de knoppen draaien binnen het bedrijf, aandelen bezitten is om veel redenen belangrijk. Het belangrijkste is dat het management in zo’n geval dezelfde belangen heeft als de andere beleggers.

Ook de activiteit van insiders is interessant om te bekijken. Als insiders zelf aandelen kopen, en ik bedoel echt kopen en niet het uitvoeren van een optie of warrantenplan, dan is dit een positief signaal. Zij staan dichter bij het bedrijf dan eender wie.

Het verkopen van aandelen kan een negatief signaal zijn, maar ze kunnen ook om privé redenen cash nodig hebben. Hierbij is het opletten hoeveel van hun belang ze verkopen.

Diluted Shares Outstanding

Als laatste factor zijn er de volledig verwaterde aandelen, ofwel the fully diluted shares. Dit cijfer geeft het aantal aandelen weer dat we mogelijk in de toekomst gaan hebben als optie of warrant plannen / bonussen volledig worden opgenomen.
Veel jonge groeiende bedrijven maken gebruik van zulke verloningssystemen om management aan hen te binden.

Dit kan tot een flinke verwatering leiden en dient dan ook bekeken te worden om de redenen die boven reeds werden aangehaald.

Aandelen inkopen of investeren in groei?

Ter conclusie, de structuur van de aandelen van het bedrijf is een belangrijk gegeven om te bekijken bij de analyse van een aandeel. Bedrijven die veel nieuwe aandelen uitgeven of flink rondstrooien met optieplannen verwateren de aandelen en dit is nooit positief voor de bestaande aandeelhouders.

Aan de andere kant willen we het openstaande aantal aandelen ook niet te fors zien krimpen. Want dit wil zeggen dat het voor het bedrijf interessanter is om eigen aandelen in te kopen dan de vrije cashflow te investeren in groei. Ook dit moet mee opgenomen worden in uw waardering van het bedrijf, want een vertragende groei is geen positief signaal.

De Vijand van beleggers: verwatering van aandelen

Een van de grootste vijanden van beleggers, die zij zelf niet onder controle hebben, is in mijn ogen de verwatering van aandelen.

Een van de sleutels van succes op de beurs is bedrijven te vinden die niet constant geld moeten ophalen om te overleven. Integendeel, zoek net naar die bedrijven die een voldoende hoge vrije cashflow hebben om hun eigen groei te financieren.

Omdat ik overtuigd ben dat verwatering slecht is, ben ik ook zeer voorzichtig met kapitaalintensieve sectoren zoals deze van energie, mijnbouw en biotech.

De kosten voor de ontwikkeling van producten, de investeringen en in het geval van biotech alle testen die moeten doorlopen worden, zonder dat ze ook maar €1 aan omzet genereren zijn vaak gigantisch.

Naast deze sectoren vind je uiteraard ook in andere sectoren bedrijven die constant geld moeten ophalen.

Niet winstgevend?

Als een bedrijf niet winstgevend is, verzeker jezelf er dan van dat het over een voldoende cash buffer beschikt om deze moeilijke tijd door te komen en de terugkeer naar winstgevendheid te financieren.

Geloof ook het management niet als ze zeggen dat ze voldoende cash hebben. Niet dat ze u bewust voorliegen, maar in veel gevallen vragen turnarounds of ontwikkelingen van nieuwe producten meer tijd en geld dan eerst gepland. Kijk maar naar de Antwerpse ring als extreem voorbeeld,…

Als je als Belgische belegger ook graag lokaal koopt, dan betekent dit vaak dat je belegt in kleinere bedrijven, de zogenaamde small caps. Zeker bij deze bedrijven is elke vorm van verwatering snel voelbaar.

Het regelmatig uitgeven van nieuwe aandelen is een blok aan het been van de aandelenkoers. Zorg dan ook dat je bedrijven die regelmatig geld moeten bijtanken mijdt.

Of kijk ernaar waarom ze het kapitaal ophalen.

Door de PR-dienst van het bedrijf wordt nogal snel geschreven dat het is om de groei van het bedrijf te financieren. Zoek dan naar de concrete voorbeelden van deze groei.

Erger is het als het kapitaal wordt opgehaald om schulden terug te betalen of verliezen aan te zuiveren. Waarom moet men de schulden terugbetalen met nieuw kapitaal? Enkel omdat ze zelf niet voldoende cash genereren om de eerder aangegane schulden terug te betalen. Dit kan nooit een positief signaal zijn.

Voor overnames?

Geeft het bedrijf nieuwe aandelen uit om een overname te financieren, dan vraagt dit een studie van het over te nemen bedrijf, de compatibiliteit van beide bedrijven en de overnameprijs. In deze gevallen kan een uitgifte van nieuwe aandelen positief zijn.

Maar zelfs dan nog zie ik een expansie liever gefinancierd uit de eigen cashflow of met schulden die ze kunnen terugbetalen met de cashflow die het overgenomen bedrijf genereert. Dit is te verkiezen boven een kapitaalsverhoging.

Dat verwatering door de excessieve uitgifte van opties en warrants voor het management en personeel geen goede zaak is hoef ik u zeker niet te vertellen.

Als uitsmijter geef ik u misschien wel de twee bekendste seriële uitgevers van aandelen in België.

Voorbeelden van cashverbranders

In 2004 had Option, het bedrijf van Jan Callewaert, een openstaand aantal aandelen van 9,92 miljoen stuks. Vandaag zijn dit er 98 miljoen. In 12 jaar tijd ging het aantal aandelen dan ook bijna x10.

verwatering aandelen
In eerste instantie ging de koers flink hoger aan de hand van de beloftevolle producten.
Maar uiteindelijk moest het bedrijf keer op keer nieuwe aandelen uitgeven om de gemaakte verliezen aan te zuiveren. Het resultaat, vandaag noteert option 98% lager dan op 1 januari 2004.

Een ander welbekend voorbeeld waar veel Belgische beleggers zich aan hebben verbrand is Nyrstar.

Als we de herrekende cijfers bekijken na de splitsing zien we dat het aantal uitstaande aandelen door nieuwe uitgiftes in de afgelopen vijf jaar met 60% hoger ging. De koers? Die zakte in dezelfde periode met 90%.

verwatering aandelen

Wil dit dan zeggen dat er geen hoop is voor deze bedrijven? Zeker niet, maar eerst moeten ze er voor zorgen dat ze meer verdienen dan ze uitgeven. Dan moeten ze geen nieuwe aandelen meer uitgeven en kan het bedrijf terug aanknopen met groei.

 

Wat zie jij als risico bij beleggen

“Je moet je risicotolerantie kennen voor je start met beleggen”
“De beurs zit vol met risico en kan 30% dalen. Beleg later”
“Ik ben een risico-averse belegger”
“Ik kan geen risico nemen met mijn geld. Dit aandeel kan 20% dalen!”
“Beleggen is risicovol, en ik heb het niet in me om risico te verdragen”

Dit zijn enkele typische zinnen die ik in de afgelopen jaren heb mogen horen van beleggers en financieel adviseurs, vooral wanneer de markten even door een correctie gaan.

Iedereen praat over risico wanneer het net tijd wordt om te beleggen in aandelen. Maar vraag hen wat “risico” eigenlijk betekent, en je ziet de grond onder hun voeten wegzakken.

Het woord risico heeft een zware bijklank en wordt dan ook vaak uitgesproken om de discussie wat meer complexiteit te geven.

Maar, risico is geen getal, zoals een 30% daling van de beurs of een 20% daling van je aandeel, of beta.

Wat betekent risico echt?

Het is kortzinnig en roekeloos om risico te proberen te herleiden naar een enkel getal.

Voor Warren Buffett is het risico van een aandeel (of een andere belegging) enkel dat van een permanent verlies van kapitaal.

Een permanent verlies van kapitaal treedt op als een aandeel lager gaat omdat het onderliggende bedrijf slechter presteert en het voor een hele lange tijd of zelfs permanent lager blijft.

Bijvoorbeeld als een bedrijf failliet gaat, of zijn winsten dalen voor altijd vanwege veranderde marktomstandigheden, dan zal de aandeelhouderswaarde ook permanent verlaagd zijn.

De rode lijn van aandeel B in de tekening hieronder, dat is risico. Het geïnvesteerde kapitaal is permanent verloren.

De beurzen die lager gaan en je aandelen die deze trend volgen, dat is geen risico. Dit omdat zo’n verlies niet permanent is als je bedrijven van goede kwaliteit in je portefeuille hebt.

risico

Hoe vermijd je permanent verlies van kapitaal?

Natuurlijk wil je als belegger geen aandeel kopen dat je spaargeld kan decimeren (zoals aandeel B hierboven).

Hoe vermijd je zo’n permanent verlies van kapitaal?

Er zijn twee simpele regels die je de schaamte en pijn van zo’n verlies van je spaargeld kunnen besparen.
Regel 1: Weet waar je aan begint

Dit is heel belangrijk. Je moet het bedrijf en hoe het winst maakt begrijpen van het aandeel dat je koopt.

Beleggen (of eerder speculeren) in een gratis tip die je hebt gekregen van iemand anders is een zekere manier om alles te verliezen. Je zal niet weten wat je overkomt, omdat je ook niet weet waaraan je begint.

Maak dus je eigen huiswerk voordat je belegt in een aandeel en koop enkel die aandelen waarvan je overtuigd bent dat het bedrijf in de toekomst niet bergaf gaat glijden.

Onthoud goed, risico komt van niet weten wat je doet, zowel op de beurs als in het leven.

 

Regel 2: Vermijd hefbomen.

Leen geen geld om te beleggen (of speculeren). Een hefboom (of geleend geld) vergroot je verliezen en kan een tijdelijk verlies permanent maken.

Vergelijk het met het nemen van leningen voor je huis, auto, kredietkaarten, tv’s,… zonder te weten of je het wel kan terugbetalen in de toekomst. Als je je dat kan voorstellen, dan begrijp je ook waarom dit een risico is dat je niet moet nemen op de beurs.

 

Wat is het volgende?

Sommige aandelen zullen niet evolueren zoals je verwacht, maar toch zal je geld verdienen op de lange termijn als je bewust bent van de risico’s die je neemt.
Ik herhaal het nog eens, risico komt van niet weten waar je mee bezig bent. Als je niet weet wat je doet, loop je het risico alles te verliezen,… voor altijd.

Volgende keer dat iemand, een vriend of een financieel adviseur, je vraagt wat je risico appetijt is, vraag hem dan even wat hij verstaat onder risico. De stilte die volgt spreekt boekdelen.

Weet wat je niet weet: De cirkel van onkunde

Een vraag die me af en toe wordt gesteld door beginnende (waarde)beleggers is:

“Hoe kan ik als kleine belegger mijn terrein afbakenen waarin ik goed ben en best kan in beleggen?”Of zoals Warren Buffett het verwoordt “Hoe leer ik mijn circle of competence kennen?”

Dit is een zeer belangrijke vraag want het kennen van deze “cirkel van kunde” is één van de belangrijke aspecten om succesvol te beleggen. Mijn antwoord hierop – “Weet wat je niet weet”, begin bij je cirkel van onkunde.

Cirkel van onkunde?

Laat me beginnen bij het concept van de cirkel van kunde of circle of competence zoals Warren Buffett deze populair heeft gemaakt. Buffett stelt dat een belegger zijn investeringen zou moeten beperken binnen industrieën en sectoren waar hij meer van weet dan de gemiddelde belegger.

Simpel gezegd: “ Beleg niet in iets waar je niets van kent” of in andere woorden “beleg alleen in wat je wel kent en begrijpt”

Als iemand mij vraagt wat mijn cirkel van kunde is, dan heb ik het altijd heel moeilijk om hierop te antwoorden. In mijn portefeuille zitten industriële bedrijven, landbouw, retail, vastgoed, holdings,… . Als schrijver van een nieuwsbrief over aandelen heb ik de laatste jaren mijn kennis uitgebreid en mijn cirkel hierdoor vergroot.

Ik ken een aantal van deze sectoren ook goed omdat ik er interesse in heb, of vrienden heb die er actief in zijn, of ik er zelf actief ben in geweest.

Maar als  je iets vraagt over biotech, farma, goud, dan blijf ik je het antwoord schuldig. Hoewel ik ook medicijnen gebruik, juwelen koop,… heb ik niet voldoende kennis over de werkwijze van de verschillende fases in testen voor medicijnen, de markt van goud,…

Ook van banken blijf ik af. Hun balansen zijn onduidelijk voor mij. Vaak kan ik daar moeilijk onderscheid maken wat echt is en wat niet. Wat van de klant is en wat van de bank.

Kortweg, ik heb voor mezelf een cirkel getrokken rond bepaalde sectoren waar ik niets of niet voldoende van ken, dat is mijn cirkel van onkunde.

Waar ik ook van wegblijf zijn IPO, beleggingen gedreven door bepaalde gebeurtenissen, de meeste cyclische aandelen of fusies. De toekomst van zulke beleggingen is zeer moeilijk in te schatten en de extra stress die deze meebrengen zijn het potentiële extra rendement niet waard.

Ook deze zaken werden opgenomen in mijn cirkel van onkunde.

Je vraagt je nu misschien af, waarom maak je een cirkel van onkunde? Het lijkt makkelijker om te bepalen wat je wel weet.

Ik doe dit omdat er enkele beperkingen zijn aan het concept van de circle of competence.

Hoe kan een een kleine belegger, die vaak al focust op de sector waarin hij werkt en enkele producten die hij vaak gebruikt, zijn cirkel van kunde vergroten?

Hoe kan een kleine belegger aan zichzelf bewijzen dat hij echt de kennis en bekwaamheid heeft in een bepaald gebied?

Wanneer ik in Charlie Mungers “Poor Charlies Almanack” las over Jacobi die zei – Invert! Always Invert! – ofwel keer de stelling om, bekijk het van de andere kant, zag ik dat er ook een andere manier is om je circle of competence te maken, namelijk door te weten wat je niet weet en een cirkel te maken die deze dingen uitsluit.

Weet wat je niet weet

Dat is ook wat wetenschappers doen. Zij gaan een probleem en haar oplossing te lijf door te proberen te bewijzen dat deze oplossing fout is, niet dat ze juist is.

Dus als je weet wat je niet weet, je cirkel van onkunde, dan weet je automatisch ook wat je wel weet, je cirkel van kunde.

Je vraagt je nu misschien af dat als je doet wat ik voorstel, je achterblijft met een zeer kleine cirkel van kunde omdat je kennis beroepsmatig heel specifiek is.

Onthoud dan wat Buffett schreef in zijn brief aan de aandeelhouders in 1996,…

“Intelligent beleggen is niet complex, maar dat maakt het niet makkelijk. Wat een belegger nodig heeft, is de kennis om een selectie van bedrijven correct te waarderen. Let op het woord “selectie”. Je moet geen expert zijn over elk bedrijf of zelfs over veel bedrijven. Je moet alleen bedrijven kunnen evalueren binnen uw cirkel van competentie.

De grootte van de cirkel is niet belangrijk; weten wat de grenzen zijn daarentegen is van levensbelang.”

Hoe ik mijn cirkels trek

Dit is wat ik deed om mijn cirkels van kunde en onkunde te bepalen.

Ik bekijk geen enkel bedrijf of sector vanuit een positie van vertrouwen in mijn kennis of kunde.

In plaats van te denken, “Ik ken dit bedrijf of deze sector”, zeg ik tegen mezelf, “Laat ik deze bekijken alsof ik er niets van ken en deze sector/bedrijf in de diepte bestuderen”.

In plaats van te denken dat ik bekwaam ben en alles ken over een bedrijf, ga ik ervan uit dat ik onbekwaam ben.

Deze manier van denken helpt me om bewust te zijn van de risico’s die verbonden zijn aan een bedrijf. Het kan steeds dat er bij een bedrijf een ongeluk om de hoek loert.

Hou het simpel

Zoals Charlie Munger het zegt, “Je moet niet alles goed doen. Als je op de Olympische spelen goed bent in de 100m lopen, moet je niet deelnemen aan het kogelstoten.

Dit kan je doen om je cirkel van onkunde te bepalen:

  1. Neem een lijst van aandelen, bijvoorbeeld de Eurostoxx 600
  2. Begin met je cirkel van onkunde door er de bedrijven in te steken die je duidelijk niet begrijpt. Voor mij zijn dit banken, biotech, farma en grondstoffen.
  3. Voor de andere bedrijven, neem hun jaarrekening er bij, lees deze en beslis dan of je deze begrijpt of niet.
  4. Voor een bedrijf dat je niet begrijpt. Wat is hun product of dienst? Hoe genereert dit bedrijf haar omzet en winst? Wat zijn de kansen en bedreigingen, wie zijn de concurrenten,… ? Zet ook deze in je cirkel van onkunde.
  5. Voel je niet slecht dat je cirkel van onkunde groot is. Integendeel, wees blij dat je je van al deze bedrijven niets moet aantrekken!
  6. Voor de bedrijven die je wel begrijpt, voeg deze toe aan je cirkel van kunde (circle of competence) en bestudeer deze verder.

De bedoeling is het simpel te houden. Ken je grenzen van je bekwaamheid en kennis, en beweeg je binnen deze grenzen.

Of beter ken je grenzen van je onkunde en zoek naar dingen buiten deze grenzen.

Kortom hou het simpel, ken je grenzen en je zal een betere belegger zijn.

Een beurstip die blijft gelden

Zelfs de beste beleggers kunnen de beurs niet timen, daarom probeer ik ook zo weinig mogelijk tijd te besteden aan het overdenken welke richting de beurs zal uitgaan.

De laatste weken kunnen we een toenemend aantal redenen lezen waarom de beurs zal stijgen, en waarom ze zal dalen. Het enige dat we zeker weten, is dat één van beide gelijk gaat krijgen.

Pro & Contra

Voor mij persoonlijk is het sterkste argument voor een stijging TINA (there is no alternative). Er staat nog veel geld aan de zijlijn waarvoor geen alternatief aanwezig is. Grondstoffen doen het nu al een tijdje slecht, en in obligaties gaan grote verliezen zich opstapelen. Al deze mensen zullen willen meegenieten van de forse stijgingen die de aandelenmarkten nu al achter de rug hebben.

Aan de andere zijde, is het sterkste argument in mijn ogen de absolute waardering van de aandelen zelf. In een eerder bericht schreef ik al over mijn watchlist van toonaangevende bedrijven waarvan de waarderingen steeds verder afwijken van de intrinsieke waarde, en het is sindsdien zeker niet verbeterd.

Ook de Shiller koerswinstverhouding staat naar historische normen zeer hoog op 24,5 ten opzichte van een historisch gemiddelde van 16,5%. In het verleden was zo'n hoge waardering steeds goed voor 10 jaar slechte resultaten op de beurs.

Wat kan je verkopen?

Daarom mijn beurstip die altijd geldig blijft, en waar je meer geld aan zal verdienen dan eender welke andere aandelentip:

Ga in tijden waarin de richting van de beurs onzeker is, met een fijne kam door uw portefeuille. Bekijk elk aandeel grondig en kijk of het aandeel nog voldoet aan het volgende punt:

  • Waarom heb je het gekocht? Is deze reden nog steeds geldig?

Ongeacht of ik winst of verlies heb op het aandeel, als ik me niet meer kan herinneren waarom ik het heb gekocht (wat uiteraard niet mag voorvallen omdat ik alles noteer in een beursdagboek), of de reden waarom ik het gekocht heb, is niet meer geldig, dan gaat het aandeel er uit, no matter what.

Andere redenen om aandelen te verkopen, zijn resultaten die slechter zijn dan ik had verwacht, veranderingen in management die me niet aanstaan, of als ik betere alternatieven heb.

In elk geval is het nog belangrijker om regelmatig te kijken wat je kan verkopen, dan steeds opnieuw nieuwe aandelen te zoeken. Wie weet vind je in je eigen portefeuille een ondergewaardeerde parel die wat meer kapitaal verdient.

In mijn eigen portefeuille

Sinds de eerste publicatie van BeursLoper in februari 2011 tot op heden, heb ik 20 afgesloten aandelenposities. Om even de eigen loftrompet te blazen, als we op een heel eenvoudige wijze rekenen (rendement x tijd in portefeuille) hebben deze afgesloten posities een gemiddeld jaarrendement van 27,32%.

Maar dat is niet het punt dat ik nu wilde maken, maar wel deze: Van de 20 aandelen die al werden verkocht, zijn er 6 verkocht in de laatste 45 dagen! Met andere woorden 30% van de posities in slechts 4,5% van de tijd dat de brief loopt.

Dus ongeacht welke ik denk dat de richting van de aandelenmarkten zal zijn, puur op waardering van de bedrijven is dat het resultaat, en dat maakt van mij een zeer voorzichtige bull.

 

PS: sinds juni 2014 is BeursLoper opgegaan in SMART Capital, daar zorg ik als hoofdredacteur voor de nieuwe ideeën en opvolging van de bedrijven.

Voordracht te Harelbeke in samenwerking met Edwin Van Damme

“Elke maand geeft de heer Edwin Vandamme Zaterdagvoormiddag van 9u00 tot 10u30 een overzicht en een visie op de markten, grondstoffen, munten en aandelen die een interessant signaal geven.

Waarden die U wenst besproken te zien mag U hem vooraf mailen.

Een tweede spreker die beslagen is op vlak van Technische Analyse of Economie komt eveneens aan bod van 10u45 tot 12u00.

Het initiatief gaat deze maand door op 30 November.

Hoofdspreker is ditmaal de heer Sam Hollanders, auteur van BeursLoper.”

 

Zoals bovenaan vermeld zal ik deze maand spreken op de maandelijkse bijeenkomst van Edwin Van Damme van Grafischeanalyse.net.

Edwin is een van de beste technische analisten die ik ken, met andere woorden de moeite waard om eens langs te komen. Voor de prijs moet je het zeker niet laten.

Voor meer informatie kan u terecht op : http://www.grafischeanalyse.net/

Hallo zon, dag beurs, mijn vakantietips

Tijdens de zomer heb ik niet de gewoonte om naast SMART Capital nog veel extra artikels te schrijven. Na het zoeken naar nieuwe aankoopkandidaten en het opvolgen van de bestaande selectie, wil ik de uurtjes die over blijven, genieten van de zomer (en de kinderen). 

We hebben in België en Nederland al niet het geluk veel dagen te hebben waarbij we in de tuin kunnen liggen, of even gaan zwemmen in de zee of vijver, des te meer reden om er zoveel mogelijk van te genieten. Ik kan alleen maar hopen dat jullie dat ook doen.

Uiteraard kan je midden in het halfjaarcijfer seizoen de beurs niet compleet negeren, maar er zijn wel voldoende manieren om toch te genieten, zonder dat je je zorgen moet maken dat er verliezen in de portefeuille opstapelen of winsten worden misgelopen.

In de eerste plaats kan je perfect de nieuwsberichten volgen vanop je strandlaken, al moet je wel uitkijken met zand en elektronica :-). Druk nog eens een keer de persberichten af, en lees ze op papier, je kan tenslotte niet de hele dag achter de kinderen aan rennen. Op een bepaald moment is dat trouwens niet meer “cool” en spelen ze liever met hun vriendjes.

Gaat u op reis en wenst u even de beurs volledig achter u te laten? Lees dan hieronder mijn vakantietips.

VakantieTips

Ondanks dat ik focus op waarde aandelen, met andere woorden aandelen waar je makkelijk enkele dagen tot weken niet naar moet omkijken, zijn er toch nog enkele andere acties die ik neem om echt even alles uit mijn hoofd te kunnen zetten. 

Als er opties noteren op de aandelen in portefeuille zal ik een put kopen voor deze aandelen, zeker als het bedrijf haar halfjaarcijfers nog gaat publiceren. Daalt het aandeel dan ben ik beschermd, stijgt het, dan heeft het me slechts een kleine verzekeringspremie gekost.

Een andere mogelijkheid die vandaag mogelijk is dankzij de lagere transactiekosten bij de online brokers, is het verkopen van de aandelen en vervangen door lange termijn call opties. Ik gebruik hiervoor wel steeds in the money opties met een minimum looptijd van 6 maanden. Op deze manier wordt een veel kleiner deel van mijn kapitaal blootgesteld aan risico terwijl ik wel ten volle kan profiteren van een stijging.

Noteren er geen opties op de aandelen dan is het moeilijker kiezen. Omdat het waardeaandelen betreft, maak ik me meestal niet te veel zorgen over scherpe dalingen, maar leg ik wel stoploss orders in, better safe than sorry.

Zijn het aandelen die al (te) fel zijn gestegen, en niet tot de klasse van Dames of Torens behoren, dan durf ik ze ook wel eens vroeger verkopen. Aandelen waarvan je twijfelt aan het potentieel, moet je altijd verkopen, zomer of geen zomer.

Aan de andere kant probeer ik ook wel te profiteren van de dunne handel tijdens de zomermaanden door lage aankooplimieten in te leggen op een kleine selectie van goede aandelen. Met wat geluk worden ze nog uitgevoerd ook.

Prettige vakantie!

Lenteschoonmaak in de portefeuille

Het is weer die tijd van het jaar. In mei kunnen we er steeds op rekenen dat er verschillende berichten verschijnen over het fenomeen Sell in May and go away, but remember to be back at the end of September, of een andere vorm van dezelfde uitspraak.

Elk jaar opnieuw zien we fantastische cijfers passeren dat dit het rendement van uw portefeuille ten goede komt, met soms hallucinante verschillen in returns. Ik heb zelf nog nooit de moeite genomen om dit te testen of de studies eens grondig door te nemen.

Ronald Hendrickx heeft vandaag hier al data over opgediept, wat u hier kan lezen. In mijn eigen portefeuille kan ik datzelfde fenomeen echter niet terugvinden. Ik moet hierbij ook opmerken dat ik als waardebelegger mij de “ruis” op de markt zo weinig mogelijk probeer aan te trekken, ook wanneer koersen dalen, maken bedrijven winst.

Maar onbewust werk ik wel mee aan het versterken van dit fenomeen. Eén maal per jaar, na de publicatie van de jaarverslagen, bestudeer ik elk aandeel in mijn portefeuille nog eens volledig tot in detail.

Hoewel ik uiteraard een heel jaar door al het nieuws volg, leg ik me één maal per jaar er op toe om nog veel dieper te gaan en ook alle concurrenten nog eens goed te screenen, kansen en bedreigingen voor de sectoren te analyseren, …

Van alle aandelen die ik koop houd ik een lijstje bij. Op dat lijstje vermeld ik in het kort wat eventueel mijn aandacht heeft getrokken, positieve en negatieve punten, en als belangrijkste punt de reden(en) waarom ik overga tot een aankoop en de faire waarde.

Als na de nieuwe analyse alle punten geldig blijven, dan houd ik het aandeel in portefeuille. Als de redenen voor aankoop niet meer geldig zijn, dan verkoop ik het aandeel, ongeacht of deze ondertussen is gestegen of gedaald en hoe ondergewaardeerd deze ook nog mag zijn.

En laat het nu net mei zijn wanneer ik steeds klaar ben met deze analyses, en mijn lente schoonmaak houd.

 

 

 

 

Basisbeginselen van Beleggen: Hoe selecteer ik een fundamenteel gezond bedrijf?

Een vraag die regelmatig terugkomt wanneer ik vertel dat ik een beursbrief schrijf is: “ Waar haal je je ideeën” of “ Hoe vind je die koopjes op de beurs, zijn daar bepaalde screeners voor?”

Gevaarlijk!

Eigenlijk antwoord ik niet graag op zo'n vraag. De beste ideeën bekom je door veel te lezen, financiële media maar ook vakpers van bepaalde sectoren, jaarverslagen,… kortom veel werk, en dat is niet het antwoord dat de vraagsteller zoekt.

Hij, het zijn 99% mannen, wil liefst op een zo eenvoudig en snel mogelijke manier een lijst met aandelen verkrijgen. Dan moet ik even die ballon doorprikken, zo makkelijk is het niet.

Studies hebben aangetoond dat een korf aandelen, geselecteerd op bepaalde waarde parameters op lange termijn beter presteren dan de beurs zelf. De essentie hier is het woord korf, het is net omdat men een 30-tal bedrijven selecteert, dat dit werkt. Het is zeer gevaarlijk om uit zo'n lijst slechts enkele aandelen te kiezen! Zo'n lijst bevat te veel value traps, aandelen die zoals ik eerder schreef, terecht goedkoop zijn.

Wil je een lijst met aandelen, en ben je van plan in al deze aandelen te beleggen? Dan maakt het eigenlijk al niet zo heel veel meer uit of je screent op koerswinst, koersboekwaarde, koers cashflow, de Magische Formule van Joel Greenblatt,… Volgens onderzoek presteren ze op lange termijn allemaal beter dan de beurs.

Ik bekijk zulke lijsten eerder als startpunt om dieper op onderzoek te gaan naar de aandelen op deze lijsten.

Twee manieren van benaderen

Ben je bereid het werk er in te steken dat nodig is om net als een value investor een aandeel te selecteren, dan zijn er twee manieren waarop je dit kan benaderen.

  1. Je gaat op zoek naar goedkope aandelen
  2. Je gaat op zoek naar goede bedrijven

Opnieuw zijn beide manieren een startpunt waarna verder onderzoek nodig is, want een goedkoop aandeel is niet altijd koopwaardig en ook een goed bedrijf is niet aan eender welke prijs een goede koop.

Op zoek naar goedkope aandelen

De snelste manier om een lijst met goedkope aandelen te krijgen, is selecteren op basis van koers boekwaarde (PB) en/of koers winst (PE). Beide parameters zijn in bijna elk platform van brokers beschikbaar alsook op Google Finance en FT.com.

Een PE van 15 wordt als normaal beschouwd. Voor PB is < 1 vaak een goedkoop aandeel, al is het hier moeilijker een maatstaf te nemen omdat dit nogal eens durft verschillen tussen de verschillende sectoren.

Op zoek naar goede bedrijven

Een belangrijk kenmerk van goede bedrijven is een boven gemiddeld rendement op de ingezette middelen en/of hoge marges. Ook hierop kunnen we selecteren binnen Google en FT.com.

Als je zo'n lijst wil bekomen,is het belangrijk te kijken naar ROE (Return on Equity), ofwel het rendement op hetgeen aandeelhouders in het bedrijf hebben geïnvesteerd. Andere paramaters kunnen zijn ROA (Return on Assets) en ROI (Return on Investment), ofwel het rendement op de activa/investering die nodig is om de winst te behalen.

Voor de ROE wordt vaak 15% als criteria gesteld.

Zoeken naar fundamenteel gezonde “koopjes” is een afvallingsparcours

Eigenlijk is het zoeken naar degelijke bedrijven die ook nog eens goedkoop zijn, een strategie van steeds meer bedrijven elimineren uit een grote lijst. Je gaat steeds op zoek naar redenen waarom het bedrijf niet voldoet. Dat is ook het antwoord dat ik meestal geef op de vraag naar hoe ik koopjes vind.

Je start bij één van de bovenstaande uitgangspunten en je werkt stappenlijst af, waarbij stap 1 is: “Maakt het bedrijf winst?” Ik hoor u nu al denken “ja, dit is toch logisch”,… Kijk dan maar eens even op het internet welke sommen soms betaald worden voor bedrijven die soms 10 jaar lang verlieslatend zijn, wie belegt hier dan in?

In het webinar van 4 maart ga ik wat dieper in op het maken van een lijst via FT.com en Google. Nog belangrijker is dat ik ook zal wijzen op aandachtspunten die kunnen duiden op aandelen die terecht goedkoop zijn.